Pablo Neruda

Pablo Neruda, właściwie Ricardo Eliecer Neftalí Reyes Besualto (ur. 12 lipca 1904 w Parral w Chile, zm. 23 września 1973 w Santiago de Chile) – poeta chilijski, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1971. Pseudonimu Pablo Neruda użył po raz pierwszy w 1920, kiedy to podpisał nim swoje debiutanckie wiersze opublikowane w czasopiśmie Selva Austral, pseudonim później zalegalizowano. Imię Pablo przyjął prawdopodobnie po francuskim poecie Paulu Verlaine’ie, a nazwisko po czeskim poecie i prozaiku Janie Nerudzie. Neruda jest uważany za jednego z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych poetów XX w. Kolumbijski pisarz, Noblista Gabriel

García Márqueznazwał Pablo Nerudę największym poetą XX w. wszystkich języków.

Poeta jest autorem dwóch największych w historii publicznych odczytów autorskich, rekordowych pod względem zebranej widowni. 15 lipca 1945 Neruda czytał swoje prace na Estádio do Pacaembu w São Paulo w Brazylii w hołdzie komunistycznemu rewolucjoniście Luisowi Carlosowi Prestesowi, jego publicznością było ponad 100 tys. ludzi. Kiedy Neruda powrócił do Chile po odebraniu Nagrody Nobla prezydent Salvador Allendezaproponował podczas uroczystego powitania na Estadio Nacional de Chile w Santiago, aby poeta wyrecytował swoje wiersze w obecności ponad 70 tys. osób.

Neruda należał do Komunistycznej Partii Chile. W 1950 roku był członkiem prezydium II Światowego Kongresu Pokoju w Warszawie. Według jednej z wersji został zamordowany przez siepaczy wojskowej junty Pinocheta.

Twórczość:

Przeniknięta humanizmem twórczość Nerudy rozwijała się początkowo w kręgu tradycji modernistycznej(tomik Crepusculario 1923, erotyki Veinte poemas de amor y una canción desesperada 1924). W późniejszych zbiorach (Tentativa del hombre infinito 1926, Residencia en la tierra, t. 1–2 1933–35) zaznaczyły się wpływy surrealizmu i odrębny styl poetycki Nerudy, charakteryzujący się dynamizmem, oryginalną symboliką, plastycznością obrazów, nastrojami niepokojów i katastroficznych lęków.

Doznania z lat hiszpańskiej wojny domowej 1936–1939 zainspirowały Nerudę do napisania poematu España en el corazón (1937), przeobrażając poetę z subiektywnego liryka i romantycznego wizjonera w wyraziciela rewolucyjnych idei społecznych i politycznych, który gwałtowne obrazy poetyckie i hermetyczną formę zastąpił spokojniejszą metaforyką i dydaktyzmem. Kulminacją tych tendencji jest Pieśń powszechna (1950, wyd. pol. 1954 w przekł. K.I. Gałczyńskiego i in.) — wielka epopeja walki wyzwoleńczej ludów Ameryki Łacińskiej, a zarazem hymn na cześć piękna jej przyrody.

W późniejszych zbiorach rozmach epicki ustąpił miejsca poezji codzienności (Odas elementales, t. 1–3 1954–1957), niepokój — optymistycznej wierze w życie i miłość (Cien sonetos de amor 1957, Estravagario 1958), a żarliwe zaangażowanie polityczne — pogodnej i niepozbawionej humoru autorefleksji (Memorial de la Isla Negra, t. 1–5 1964).

Neruda był ponadto autorem dramatu Sława i śmierć Joachima Muriety (1967, wyst. pol. 1971) oraz pośmiertnie wydanych wspomnień: Wyznaję, że żyłem (1974, wyd. pol. 1976; kończy je opis przewrotu w Chile 1973 — rozdział Allende) i Para nacer he nacido (1978). W 1971 otrzymał Nagrodę Nobla. Jego prace przetłumaczono na kilkadziesiąt języków.

Pogrzeb poety, na który mimo działań władz przyszły tysiące Chilijczyków, stał się pierwszą tak liczną publiczną demonstracją przeciwko rządomjunty Augusto Pinocheta. źródło

Polskie przekłady:

  • Pieśń świąteczna (1921)
  • Rzecz o zmierzchu (1923)
  • Dwadzieścia wierszy o miłości i jedna pieśń rozpaczy (1924)
  • Ryzyko człowieka nieśmiertelnego (1926)
  • Pobyt na ziemi I (1933)
  • Pobyt na ziemi II (1933)
  • Pobyt na ziemi III (1936)
  • Pieśń powszechna (1950)
  • Księga pytań

Jeśli o mnie zapomnisz

Chcę byś wiedziała
Jedną rzecz.

Wiesz jak to jest:
gdy spojrzę
na kryształowy księżyc, na rozgorzałą gałąź
leniwej jesieni w mym oknie,
jeśli dotknę
przy ogniu
miałkiego popiołu
lub pomarszczonego ciała bierwion,
wszystko kieruje mnie do ciebie,
jakby wszystko co istnieje,
zapachy, światło, metal,
było łódką
co płynie
w stronę twych stęsknionych wysp.

Dobrze więc,
jeśli po trochu przestaniesz mnie kochać
i ja przestanę cię kochać po trochu.

Jeśli nagle
o mnie zapomnisz
nie szukaj mnie,
bo zapomniałem o tobie.

Lecz kiedy pojmiesz, że nudny i głupi
jest łopot flagi,
pod którą mija me życie,
i zechcesz
porzucić serdeczny brzeg,
gdzie zapuściłem korzenie
pamiętaj
że tego dnia,
o tej godzinie,
podniosę ręce
i wyrwę korzeń
by szukać innej ziemi.

Lecz,
jeśli każdego dnia
o każdej porze,
z bezwzględną słodyczą czujesz,
żeś mi przeznaczona,
jeśli każdego dnia pąs,
pnie się do twoich ust szukając mnie,
moja miła, moja droga,
cały ten ogień we mnie zapłonie,
nie zgaśnie we mnie żadne ze wspomnień,
moja miłość żywi się twoją, kochana,
i póki żyjesz jest w twych ramionach
nie opuszczając moich.

Zawsze

Wobec ciebie
nie jestem zazdrosny.

Przyjdź z mężczyzną

za plecami,

przyjdź mając ich stu we włosach,

przyjdź z tysiącem ich od piersi do stóp,

przyjdź jak rzeka

pełna topielców

na spotkanie ze wściekłym morzem,

wieczną pianą i burzą.

Przynieś ich wszystkich

tam gdzie czekam:

zawsze będziemy sami,

zawsze będziemy ty i ja

sami na ziemi

aby rozpocząć życie.

 

Skomentuj! :)

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *